آب روان شده * ( فَقُلِ الْحَمْدُ لِلَّه ) * پس بگو همه ستايش و سپاس مر خدايراست * ( الَّذِي نَجَّانا ) * كه نجات داد ما را * ( مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ ) * از جفاى گروه ستمكاران يعنى مشركان و هذا كقوله تعالى فَقُطِعَ دابِرُ الْقَوْمِ الَّذِينَ ظَلَمُوا وَالْحَمْدُ لِلَّه رَبِّ الْعالَمِينَ و بعد از آن او را امر نموده بدعايى كه اهم و انفعست او را و فرمود كه * ( وَقُلْ ) * و بگو اى نوح در وقت نشستن در كشتى * ( رَبِّ ) * اى پروردگار من * ( أَنْزِلْنِي ) * فرود آور ما را * ( مُنْزَلًا مُبارَكاً ) * بمنزلى با بركت در كشتى يا در زمين بعد از خروج از آن كه سبب سلامت و نجات مؤمنان باشد و سبب مزيد خير دارين و كلبى گفته كه فرود آور مرا بمنزلى كه بمياه و اشجار با بركت باشد و از مقاتل مرويست كه معنى بركت اينجا كثرت توالد است در بقاع ارض يعنى ذرارى بسيار از ايشان بوجود آور و حفض منزلا بضم ميم و فتح زا خوانده و آن را مصدر ميمى ميداند يعنى فرود آور مرا فرود آوردنى * ( وَأَنْتَ خَيْرُ الْمُنْزِلِينَ ) * و تو بهترين فرود آرندگانى در منازل مباركه چه هيچكس قادر نيست كه غير خود را از آفات و بليات و حوادث و عاهات منزل نگاه دارد و كفايت جميع ما يحتاج او كند مگر تو كه دافع البلياتى و مبرا از نقص و عجز اين ثنائيست كه مطابق دعاى او است و حقتعالى او را امر نموده كه اين كلام را با دعاى خود ضم نمايد جهت مبالغه در دعا و توسل به آن در اجابت و عدم ايثار ( فاذا استويتم بر فاذا استويت انت و من معك ) به آنكه احضر است و مفيد معنى آن به جهت اظهار فضل نبوت نوح است و اشعار به آنكه خطاب كبرياى ربوبية تعلق نميگيرد مگر بملكى يا نبى و در بعضى روايات آمده كه امر به اين دعا در وقت خروج از كشتى بوده و اشهر آنست كه در وقت دخول و خروج اين دعا فرموده و سلمى از عطا نقل مىكند كه منزل مبارك منزلى است كه دور از هواجس نفسانى و وساوس شيطانى ايمن باشد و آثار قرب از محال قدس بدان نازل باشد چه هر كجا پرتو انوار جلال بيشتر باشد بركت آن منزل از همهء منازل افزونتر بود از حسن مرويست كه در سفينه به غير از نوح بيش از هفت كس از اهل ايمان نبودند و بعضى ديگر گفته‌اند كه هشتاد كس بودند و باقى در امواج طوفان غوطه خورده به آتش دوزخ پيوستند * ( إِنَّ فِي ذلِكَ ) * بدرستى كه در انجاء نوح و اتباع او و اغراق قوم او * ( لآياتٍ ) * هر اينه نشانها است مر اهل عبرت را كه تا ببادبان تامل كشتى نجات را از امواج ضلالت بساحل هدايت رسانند * ( وَإِنْ كُنَّا ) * و بدرستى كه شان و امر اينست كه بوديم ما * ( لَمُبْتَلِينَ ) * هر آينه رسانندگان بلا عظيم و عقاب اليم بقوم نوح و يا امتحان كنندگانيم همهء بندگان را بدين آيات تا حال مصدقان و مكذبان بر اهل عالم ظاهر شود كقوله تعالى وَلَقَدْ تَرَكْناها آيَةً فَهَلْ مِنْ مُدَّكِرٍ و يا امتحان نمايندگان قوم نوح بوديم بارسال